Nog meer grensstenen

De afgelopen weken verzamelde ik nog meer historische grensstenen. Alleen de stenen die op de oude grenzen van het hertogdom en latere gewest Gelre zijn gezet boeien mij op dit moment. De stenen staan vooral aan de oost- en zuidkant van Gelre. De Duitse website Grenzsteine-Grenspalen-Bordermarkers wijst mij de weg.

De Jurisdictiepaal

Een grote trofee was mijn bezoek aan de zogenaamde Jurisdictiepaal. Uit de serie stenen uit 1766 is dit nummer 1. De standplaats van de steen aan de Niekerkerweg mag gerust een drielandenpunt worden noemen. Op de steen staan de wapens van het prinsbisdom Münster en de Nederlandse gewesten Overijssel en Gelre. Dat de steen Jurisdictiepaal wordt genoemd, heeft te maken met het geschil over het Twistveld. Dat is het gebied tussen  het Overijsselse Haaksbergen en het Gelderse Rekken. De marken in deze streek lagen al vanaf het begin van de 17e eeuw met elkaar in de clinch over de winning van turf en klei. Er zijn legio sites die de Jurisdictiepaal en het Twistveld beschrijven. Veenverhalen is er een van. De steen is trouwens wel op een erg lelijke sokkel gezet.

De Jurisdictiepaal tussen Rekken en Haaksbergen

Bij Oeding en Aalten

Uit dezelfde serie zocht ik nog twee stenen op. Die moesten het gat tussen de eerste paal bij Haaksbergen en de laatste paal in Dinxperlo dichten. Op de weg tussen het Winterswijkse Kotten en het Duitse Oeding, vond ik steen 100 (774b). Die steen is enkele jaren geleden bij het kenmerkende Poortje van Blankert weer goed zichtbaar gemaakt.

In de driehoek Barlo, Hemden en Aalten ligt de Kreuzkapellenweg. Die naam verwijst naar de vluchtkerk voor de katholieken aan de Nederlandse kant van de grens. Deze wikipagina vertelt daar meer over. Iets verderop liggen de Grensdijk en de Driehonderdmeterweg. Alles wijst erop dat dit een serieus grensgebied is waar een grenssteen niet mag ontbreken. Op een bultje staat grenssteen 171 (749).

Bij het Poortje van Blankert

Op het bultje bij Aalten

De stenen van Emmerik

Een heel andere serie stenen ligt in de regio Emmerik. Die stenen vormden de grens tussen het hertogdom Kleef en het graafschap Bergh. Bergh viel onder het Gelderse Kwartier van Zutphen. De oorspronkelijke stenen zijn loeioud en werden aan de vooravond van de Tachtigjarige Oorlog geplaatst. Tijdens deze oorlog werden de stenen flink toegetakeld. De website Berghapedia vertelt er in detail over.

Veel stenen uit deze reeks zijn replica’s, al is mij nog niet duidelijk uit welk jaar die namaaksels zijn. Anders dan de stenen tussen Gelre en Münster vormen ze niet de grens tussen het huidige Nederland en Duitsland. In deze streek is nogal eens met de grens geschoven. Zo werd het buurtschap Borghees, waar ik deze steen fotografeerde, in 1816 bij het Congres van Wenen aan Pruisen toegewezen.

Hassentweg in Borghees