De Eijndepaal in Helenaveen
Tadej Pogačar zocht dit weekend zijn grenzen op in de Strade Bianche en won. Ik zocht de grenzen op van het historische Gelre en vond een bijzondere grenssteen in Helenaveen.
Het Gelre-project
Het invullen van het hele territorium van het oude Gelre met de vakjes van VeloViewer is inmiddels een langdurig project geworden. De vakjes van het huidige Gelderland zijn nu bijna allemaal gevuld. Bij Scherpenzeel ligt er nog eentje bloot en aan de randjes van de militaire oefenterreinen zijn ook wat vakjes te vullen. De Gelrevakjes in het huidige Duitsland, met name Kreis Kleve en Kreis Viersen en zelfs nog wat zuidelijker, zijn een ware puzzel en het vullen ervan vordert langzaam.
De grens met Brabant
Dit weekend zocht ik de zuidoostelijke grenzen van het oude hertogdom op, Weert en omgeving. Dat is geen hardcore Gelre maar om de discussie voor te zijn neem ik deze regio ook maar mee. Tot aan de grens met Brabant. Daar lijkt al eeuwenlang een harde grens te liggen. Dat blijkt toch wat subtieler te liggen. In ieder geval was er in 1716 een stevig besluit nodig om die grens tussen Gelre (inmiddels onderdeel van Pruisen) en Brabant (onder heerschappij van de Staten Generaal van de Republiek) vast te stellen. Decennialang hadden de inwoners aan beide kanten van de Peel grensconflicten. Bij het tractaat van Venlo werd die grens in een fraaie kaart vastgelegd: “de Kaart van Draak”.
Zes palen
Zes palen werden er in het onherbergzame veengebied neergezet. Gaandeweg de negentiende eeuw verdwenen die palen. Omdat Brabant en Limburg - als opvolger van dit deel van Gelre - inmiddels beide onderdeel van Nederland waren, werd dit gemis niet als hinderlijk ervaren. Ze stonden alleen maar in de weg voor de exploitanten die zoveel mogelijk turf op de markt wilden brengen. In 2008 sloegen de gemeenten aan beide kanten van de Peel de handen ineen om deze historische grens in ere te herstellen en plaatsten zes replica’s. De meest noordelijk paal staat bij de kazerne in Vredepeel en de meest zuidelijke in Helenaveen. Die paal werd de Eijndepaal genoemd. Om de paal op de foto te krijgen, moest ik goed navigeren. Tegenover een boerderij aan een doodlopende weg vond ik hem. Ik heb het nagemeten: de paal staat hemelsbreed 700 meter van het oude huis van tante Fien en weer 200 meter verderop woonde tante Trees.
 |
| Aan de andere kant van de paal staat Brabant ingebeiteld |
Deze zoektocht smaakt naar meer. Bij Tegelen moet ik beslist eens een object bezoeken dat de oude grens met het hertogdom Gulik aanduidt. En iets dichterbij vind ik vast oude grensscheidingen met het hertogdom Kleef. Dit soort websites helpen mij daarbij.
Met veel dank aan de DeurneWiki.
