Gelders Eind
Ik vroeg voor mijn verjaardag een weekendje weg, ergens naar de regio Roermond. Daar wilde ik de uiterst zuidelijke punt van Gelre aanraken: Gelders Eind. Afgelopen weekend werd mijn tegoedbon geactiveerd en maakte ik drie lange tochten op het grondgebied van het oude hertogdom. In Thorn hadden I. en ik een appartement in Parc Maasresidence.
Van Oss naar Thorn
Oss heeft niks te maken met het oude Gelre, maar is via de trein vanuit Zutphen een prima startpunt naar het zuiden. Van Oss naar Veghel en dan door Helmond en je bent in de Peel. Dat veengebied was in bezit van Gelre en behoorde later tot het Pruisisch Overkwartier. De Peel loopt door naar de grens met België. Oude grensstenen zijn in die hoek niet te vinden. Wel staan er de bekende grenspalen uit het begin van de 19e eeuw. Die palen zijn ook bekend van het erg leuke initiatief Grenspalenklassieker. Ik vond er een paar en zette ze op de foto.
 |
| Bij Crixhoek |
 |
| Bij Kinrooi |
Nieuwstadt en Gelders Eind
De grenzen van het Overkwartier van Gelre liepen erg grillig. Gelukkig zijn er wat hulpstukken in de vorm van oude grensstenen en straatnaambordjes om ze te vinden. De erg informatieve website Grenzsteine-Grenspalen-Bordermarkers wees mij op een aantal verdwaalde stenen in Peij en in Sint-Odiliënberg. Beide stenen markeren de grens tussen de hertogdommen Gelre en Gulik. De Paal van Peij staat aan een doorgaande weg in een armetierig parkje. De grenssteen in Sint-Odiliënberg staat bij de voordeur van het plaatselijk museum en in de schaduw van de fiere basiliek.
Op de weg tussen het kleine stadje Nieuwstadt en het grote Sittard ligt een lelijk kruispunt. Het straatnaambordje Gelders Eind hangt er wat verloren bij want de grote blauwe borden wijzen de automobilist de weg wel naar Düsseldorf, Maastricht en Eindhoven. Voor mij was het bereiken van dit kruispunt een keerpunt; vanaf hier mocht ik weer noordwaarts.
Nieuwstadt is de meest zuidelijke stad van het oude Gelre. Wikipedia heeft veel aandacht voor de vestingfunctie van de nieuw geplande stad en wijst me ook op een aardige feitje: de naam van nieuw geplande steden (Nouvelles Villes) of dorpen wordt vooraf gegaan door een lidwoord. Daarom noemen de streekbewoners Nieuwstadt de Nuujsjtadt en kennen we in Zutphen ook de Nieuwstad.
Na het Gelders Eind kwam ik via het grensgebied op de fijne grindwegen van De Meinweg terecht en vervolgens trok ik over het asfalt westwaarts terug naar Thorn.
 |
| In Peij |
 |
| Bordje Gelders Eind hangt in het midden |
 |
| In Sint-Odiliënberg |
Oedt
Op zondag op weg naar Oedt. Ik had nog nooit van Oedt gehoord. Het is een dorpje dat in 1970 werd geannexeerd door het grotere Grefrath. Dat dorp ken ik wel want daar mocht ik vroeger enkele keren schaatsen op de overdekte baan. Oedt moest worden bezocht omdat in een plantsoentje nog wat oude stenen moesten staan. Overwoekerd door klimop of een andere hardgroeier vond ik er twee.
Een derde grenssteen werd enkele jaren geleden vanuit dit plantsoentje overgebracht naar de oorspronkelijke plaats, nou ja, een paar meter verderop. Die paal staat nu weer ten noorden van Grefrath, niet ver van Wachtendonk. Rivier de Niers vormde daar de grens van Gelre met het keurvorstendom Keulen. De steen staat tegenover de Neersdommer Mühle. Tot 1522 was deze molen in bezit van de Gelderse hertog, daarna kwam hij in bezit van Keulen. Een betere grenssteen kan deze fietser zich niet wensen.
 |
| In Oedt, met het heraldieke wapen van het keurvorstendom Keulen |
 |
| De steen bij de watermolen aan de Niers |
