De halfwegmethode
Een rondje fietsen wordt altijd afgesloten met een druk op het knopje van mijn Garmin Edge 530. Vervolgens tekent de Garmintechniek de rit op een kaart en levert er nog allerlei gegevens bij zoals afstand, snelheid en temperatuur. Al die gegevens gaan vervolgens naar subsites als Strava, Wandrer en VeloViewer. Een rit wordt op Strava standaard ochtendrit, middagrit of avondrit genoemd. Je mag zelf de naam veranderen. Op de tijdlijn van Strava zie je de leukste, creatiefste, sufste en aanstellerigste namen voorbij komen, vaak voorzien van emoticons en tikfouten.
 |
| Schermafdruk van Strava. Positie halverwege mijn rondje Hexel op donderdag 23 november 2023. |
Halverwege de rit
Enkele jaren geleden besloot ik een rondje voortaan te noemen naar de stad, dorp, gehucht of het markante landschapselement te noemen dat ik precies halverwege de rit aantikte: de halfwegmethode, naar voorbeeld van de Hollandse plaats Halfweg. Bij een rit van 100 km kijk ik dus op de kaart in welke plaats ik bij 50 km was. Met deze methode bouwde ik op basis van de ritjes van de afgelopen jaren een heel aardige plaatsnamenlijst op. De oogst aan fraaie toponiemen uit de laatste twee maanden: Hexel, Woeste Hoeve, Elsenerbroek, Meddo, Oxe, Bahr, Vennebulten, Hupsel en Okkenbroek. Het leukste toponiem dat ik ooit mocht gebruiken, is ongetwijfeld Trutjeshoek. Dat buurtschap ligt in de gemeente Oldebroek, helemaal in de uitstekende noordpunt van Gelderland. Volgens de uiterst handige website Plaatsengids bestaat het buurtschap uit ongeveer 10 huizen met zo’n 25 bewoners. Strava weet nog dat ik op zaterdag 3 april 2021 door Trutjeshoek reed. Dat was na 63 km trappen op mijn Van Nicholas en het was 10 graden.
De juiste kaart
Voor de halfwegmethode is wel een kaart nodig die veel aandacht heeft voor toponiemen. De standaardkaart die Garmin Connect gebruikt (Google Maps) is vaak informatiever dan de kaart die Strava gebruikt (Open Street). Smokkelen met kilometers is natuurlijk niet toegestaan. De verleiding is namelijk groot om een bijzonder toponiem uit de rit te gebruiken. Nee, het is echt de bedoeling dat de plaats precies op de helft ligt. Met een rit door een uitgestrekt heideveld is een plaatsnaambepaling soms nog een hele opgave. Soms moet er nog een ander kaarttype aan te pas komen om een definitief oordeel over de juiste halfwegnaam te vellen.Voor mij is dit gepuzzel heuse napret.
Etymologie
Nog meer napret vind ik in het analyseren van een bijzonder toponiem. Wikipedia levert vaak al een hoop gegevens over de herkomst en betekenis van de plaats. Plaatsengids.nl is ook erg nuttig en als de plaatsnaamverklaring me niet bevalt, kom ik terecht bij de etymologiebank van het Instituut voor de Nederlandse Taal, eerder van het Meertens Instituut. De etymologiebank gebruikte ik deze week voor de naamsverklaring van Hexel. Hier fietste ik donderdag doorheen - een eerlijk verdiende halfwegnaam. Anders dan je misschien hoopt heeft de naam niets uit te staan met heksen, maar gaat de el-uitgang met sprongetjes terug naar loo wat een open plek in het bos aanduidt. Het eerste gedeelte van de naam is niet te verklaren.
De naam Trutjeshoek is trouwens helemaal niet te verklaren volgens Plaatsengids en staat pas sinds 1991 op de kaart.
Naschrift: Het gehucht of buurtschap Trutjeshoek wordt toch al eerder vermeld, bijvoorbeeld in het Nunspeets Nieuws- en Advertentieblad van 20 november 1951. De Elburger Courant van 3 maart 1995 doet een poging tot naamsverklaring. Trut is een klanknabootsing van prut. Die prut wijst op het moerassige land in die hoek van de gemeente.
