De Diefdijk

Ten westen van Culemborg ligt een duidelijke grens van de provincie Gelderland. Die grens wordt gevormd door de Diefdijk, een dijk van zo’n 12 kilometer lang tussen Leerdam en Everdingen. Enkele weken geleden fietste ik drie dagen in de buurt van deze dijk, op weg naar mijn B&B-huisje bij Culemborg. De dijk maakte indruk op mij. Hij is prachtig om op te fietsen en heeft bovendien een rijke geschiedenis.


Een gemakkelijk stukje op de puzzel van het Regionaal Archief Rivierenland

Onderdeel van de Hollandse Waterlinie

Dat de Diefdijk onderdeel was van de Hollandse Waterlinie en de opvolgende Nieuwe Hollandse Waterlinie is onmiskenbaar. Talloze informatiebordjes en schansen (batterijen) wijzen daarop. Op de zeer informatieve website van het Kenniscentrum Waterlinies neemt de Diefdijk terecht een prominente plaats in. De dijk is al veel ouder en werd aan het eind van de 13e eeuw aangelegd om het water uit het hoger gelegen oosten tegen te houden. Op oude kaarten is deze belangrijke dwarsdijk altijd duidelijk ingetekend. Veilig op de dijk en steeds maar voort fietsend genoot ik van deze omgeving waar het historisch erfgoed zo mooi in het landschap is opgenomen. Mijn doel was om de meest westelijke punt van Gelderland te betegelen.

Grens met Zuid-Holland of Utrecht?

Volgens de literatuur is de Diefdijk sinds 1820 de wettelijke grens tussen de provincies Zuid-Holland en Gelderland. Op oudere kaarten lijkt die grens iets westelijker te liggen, maar Culemborg was toen nog een eigen graafschap en hoorde nog niet bij Gelre. Eigenlijk past de omgeving Culemborg dus helemaal niet in mijn plan en was ik al klaar in die hoek van het oude Gelre.

Een bijzondere gemeentelijke herindeling van drie gemeenten tot de nieuwe gemeente Vijfheerenlanden leidde ertoe dat de Diefdijk sinds 2019 de grens vormt tussen Gelderland en Utrecht en dus niet meer met Zuid-Holland. Deze ingrijpende wijziging is nog niet doorgedrongen tot de vele bordjes en websites die vertellen over deze markante dijk, zelfs niet tot de professionele site van het Kenniscentrum Waterlinies. Maar ik moet uitkijken met dit soort terechtwijzingen; grenzen veranderen nu eenmaal en voor je het weet is de informatie op mijn blog ook weer achterhaald.


Gelria, topographische kaart van de provincie Gelderland 1843-[1845]. Bron: Gelders Archief, toegangsnummer 0509, inventarisnummer 9-0011, W. Kuyk Jzn. Public Domain Mark 1.0

Ook lezen...

Een blauwe Italiaan

Afbeelding
Een paar jaar geleden stond ik even op het punt om mijn Wilier te verkopen. Er was belangstelling zullen we maar zeggen. Het gebeurde niet, ik kon mijn Italiaan niet wegdoen. Hij was te mooi en wij hadden samen zoveel meegemaakt. Ik hing hem terug aan de muur met het idee om hem ooit weer eens op te knappen voor een relaxed rondje op een mooie zomerdag. Met het onverwachte overlijden van de SuperSix waren de diensten van de Wilier sneller nodig dan gedacht. Vorig jaar reed ik een dikke 5.000 km met hem. En wat deed hij het goed en wat reed hij fijn. Ik was weer helemaal verliefd op de oude Wilier Lavaredo en besloot hem daarom helemaal op te knappen. Aan mij is een nieuwe fiets met schijfremmen en elektronica niet besteed. Bovendien is het anno 2020 uiterst hip om materialen te hergebruiken. Graag! Deze Italiaan is een mooie verschijning, juist nu hij wat ouder is. Toch, de vakanties in de Alpen, op Corsica, aan de Côte d'Azur en de chainsuck bij Saint-Étienne hadden hun spore...
Lees vooral verder...

Waterweekend

Afbeelding
Wekenlang was het droog en warm in Nederland, maar in het weekend waarin ik mijn laatste vijftien Zuid-Hollandse gemeenten befietste moest het plenzen en waaien. En omdat dit gedeelte rond Gouda en Rotterdam toch al rijk bezaaid is met rivieren, kanalen en havens, werd het een echt waterrijk weekend. Ik paste mijn fietstochten erop aan. Hollandsche IJssel Mijn uitvalsbasis was een huisje aan de Reeuwijkse plassen. Heel gunstig ten opzichte van de uitgekozen gemeenten lag dat niet. Aanvankelijk had ik bedacht om er vanuit Warnsveld naar toe te fietsen, bepakt met enkele tassen en beperkte bagage. Geen sprake van: ik koos voor een droge oplossing door met de auto te gaan. Eenmaal in Gouda pakte ik de Wilier uit de auto en volgde de Hollandsche IJssel naar het zuiden. Die route bracht mij naar de Van Brienenoordbrug, één van de hoogtepunten dit weekend. Wat een verkeersknooppunt is me dat. Via de Drechtsteden - op de brug over de Oude Maas keek ik neer op ik de Grote Kerk van Dordrecht - ...
Lees vooral verder...

Gelre-tegelen

Afbeelding
Ik ben Gelders, ik fiets tegeltjes en verdien mijn brood met geschiedenis. Alle reden om alle Explorer-tegeltjes in het historische Gelre te fietsen. De materialen heb ik allemaal, nu alleen nog maar fietsen en data uploaden. Vorig jaar verscheen van de hand van Iris Dracht en Dolly Verhoeven het boek De grenzen van Gelre. Fietsen door historisch landschap . Een fris en informatief boek met daarbij ingesloten een fietsroute van 900 km over fietsknooppunten. De route raakt de buitengrenzen van het oude hertogdom aan. Over die buitengrenzen is natuurlijk heel veel te bepraten want ze waren in de loop van de eeuwen nogal grillig. Was Karel van Gelre niet ooit baas in het verre Friesland? Je zou zo een paar honderd km meer of minder hoeven te fietsen. De auteurs kiezen voor een veilige weg. Voor de drie kwartieren die na 1543 overbleven, kozen zij de grenzen van de huidige provincie Gelderland. Voor het oude Overkwartier is er een lijn getrokken langs enkele steden in noordelijk Limburg ...
Lees vooral verder...